|
Amasya Kalesi
Şehrin savunmaya en uygun mevkii olan Harşena Dağı üzerinde
kurulmuştur. Kalenin önemli tepe noktası kesme, sur
duvarları moloz taşlardan yapılmış olup, Yeşilırmak'ın
kıyısına kadar 8 müdafaa kademesine sahiptir. Kalede
Cilanbolu denilen ve kalenin orta yerinde giriş kapısının
hizasında yüksekçe bir yerden kayaya oyulmuş 150 basamakla
aşağıya inilen 8 metre çapında dehliz (gizli yolpoterne)
vardır. Yine kalede sarnıçlar, su depoları, eteklerinde
Osmanlı dönemine ait hamam kalıntıları ve kayaya oyulmuş
Pontus Kral Mezarları bulunmaktadır. Kalenin sur
duvarlarının çoğunluğu ayakta kalmıştır. Hellenistik, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı döneminde
genelde askeri amaçlı kullanılmış ve defalarca onarım görmüştür.
|
 |
 |
|
|
|
Kral Kaya Mezarları
Amasya Kalesi (Harşena) eteklerinde düz bir duvar misali
dikine uzanan kalker kayalara oyularak yapılmış olan 5 adet
mezar yapı itibariyle en büyükleri mevkii itibariyle de şehre
hakim bir yerde oldukları için ilk bakışta dikkati
çekmektedir. Çevreleri oyularak ana blok kayadan tamamen
ayrılmışlar bir birine kaya bloklarına merdivenlerle
bağlanmışlardır. Sayı itibariyle vadi içerisinde irili ufaklı toplam 18 adet
kaya mezarı bulunmaktadır. Amasya'da doğan ünlü coğrafyacı
Srabon'un (M.Ö. 63-M.S. 5) verdiği bilgiye göre kaya
mezarları Pontus Krallarına aittir.
|
|
|
|
|
|
|
|
Aynalı Mağara
Amasra çevre yolunun Samsun güzergahından sağa ayrılan Ziyaret Beldesi yolu üzerinde
şehir merkezine 3,3 km. uzaklıktadır. Kral Kaya Mezarlarının en
iyi işlenmiş ve tamamlanmış olanıdır. Yerden dört basamakla
çıkılan 1.65 m. yüksekliğindeki mezar düz satıhlı bir kayaya
oyulmuştur. Genişliği 9.8 m. Yüksekliği 13 m. dir. Mezar ile kaya arasında rutubet olmaması için üç taraftan 1'er
metre genişliğinde aralık bırakılmıştır. Dikdörtgen bir kapıdan
girilen mezarda dikdörtgen ve kare şeklinde iki oda vardır. Asıl
mezar odası dikdörtgen olanıdır. Kare şeklindeki odada
Bizanslılar döneminde yapılmış freskler (duvar süslemesi) yer
alır. Tonoz kısmında 6'sı sağda, 6'sı solda olmak üzere 12
havari tasviri ile kuzey ve güney duvarlarında bir takım kadınlı
erkekli figürler, doğu cephesinde ise İsa, Meryem ve Yoannes'ten
oluşan bir kompozisyon bulunmaktadır. Alınlık kısmında THE APXI
IEPEY (Büyük Rahip Tes) yazısı vardır.
|
|
|
 |
|
|
|
Ferhat Su Kanalı
Kentin su ihtiyacını karşılamak için Helenistik Dönemde yapılmış
olan su kanalı yaklaşık 75 cm. genişliğinde 18 Km. uzunluğundadır.
Terazi sistemine göre kanallar oyularak, tünel açılarak bazı
yerlerinde duvarlar örülerek inşa edilmiştir. |
|
|
 |
|
|
|
|
Sultan II. Bayezid Külliyesi
Sultan II. Bayezid adına 1485-86 yılında cami, medrese,
imaret türbe, şadırvan ve çeşmeden ibaret külliye olarak yapılmıştır. 15.
yüzyılın son çeyreğinde yan mekanlı camii mimarisinin gelişmiş bir geçiş dönemi
örneğidir. Camii beş kubbeli bir cemaat yeri ile geniş bir kemerle birbirine
bağlanan arka arkaya iki kubbeli mekan ve buraya açılan yan mekanlardan
ibarettir. Doğu kısmındaki minaresi renkli taşlarla yivli, batı kısımlarındaki
palmetlerle süslü olarak gerçekleştirilmiştir. Batıda (U) plan şemasına sahip
medrese mevcuttur. Doğudaki (L) Plan şemalı yapı imaret ve konuk evidir. Her
iki minare hizasında bulunan yaşlı çınar ağaçlarının külliye ile yaşıt olduğu
tahmin edilmektedir. |
|
|
|
|
|
|
|
Büyük Ağa
Medresesi
Sultan II. Bayezid'ın Kapı Ağası Hüseyin Ağa tarafından 1488 yılında yaptırılmıştır.
Ön Asya ve Selçuklu mezar anıtlarında görülen sekizgen plan şeması
fonksiyon itibariyle ilk defa bu medresede tatbik edilmiştir.
Her kenarda üçer adet, tonozlu revakların gerisinde bulunan kubbeli
odalarda güney
kenarında daha
büyük ve
yüksek kümbet
ve örtülü
mekana yarım
kubbelerin
bağlanması ile
meydana gelen
(I) planlı
dershane,
yapının
esasını teşkil
eder.
Duvarlarında
üç sıra tuğla
arasında moloz
taş
kullanılmış,
giriş daha
yüksek
tutularak
silmelerle
yumuşatılmıştır.
Avluda köşeli
sade başlıklar
sütunlar
üzerine
oturtulmuş,
dengeli revak
kemerleri ve
duvar
üzerindeki
plastik Bursa
Kemeri
uygulaması iç
mimariye
cazibe
kazandırmıştır.
Dershane
önündeki revak
kubbesi iç
orijinal
mukarnas dolgu
ile
bezenmiştir.
|
|
|
|
|
|
|
|
Yalıboyu Evleri
Amasya evleri genellikle yan yana, sırt sırta ve bitişik
nizam yapılıdır. Evler Osmanlı geleneğine uygun olarak
haremlik ve selamlık olarak düzenlenmiştir. Evler genellikle
bodrum üzerine tek veya iki katlı olarak inşa edilmiştir.
Birinci ve ikinci kat üzeri "sahniş - sahn-ı şirin" lidir.
Evler çoğunlukla avlulu ve bahçelidir. Bahçeler haremlik ve
selamlık arasında konumlandırılmışlardır. Bahçelerde ocak ve
su kuyusu mutlaka vardır. Evlerin ikinci katları genellikle
cumbalıdır. Böylelikle hem evler estetik görünüm kazanmış
hem de iç mekanda fazladan yer kazanılmıştır.
|
|
|
|
|
|
|
|
Bayezid Paşa Camii
Amasya Emiri Bayezid Paşa tarafından 1414 yılında yaptırılmıştır.
yapı pek az değişikliklerle Bursa Yeşil Cami planına benzemektedir.
Planı, arka arkaya iki kubbe, öndeki kubbenin yanlarında ikişer küçük
kubbesi ile tipik bir zaviyeli camilerdendir. Cephenin bazı
yerleri mermer kaplamadır oldukça tezyini biş kubbeli
abidevi bir son cemaat yerine sahiptir.
|
|
|
 |
|
|
|
Bimarhane (Darüşşifa)
İlhanlı Döneminden günümüze ulaşan tek eserdir. İlhanlı Hükümdarı Sultan
Mehmet Olcaytu ve hanımı Ilduz Hatun adına 1308-1309 yılında yaptırılmıştır. Yapının
bilhassa ön cephesi sanat bakımından çok değerlidir. Anadolu
Selçuklu Mimarisinin orjinal sütun başlıkları olan geometrik
yaprak tezyinatlı ve mukarnaslı sütun başlıkları kullanılmıştır.
Türk üçgenlerinden meydana gelen ters dönmüş sütun başlıkları,
Anadolu Selçuklu Mimarisinde ilk defa bu yapının cephe
kenarlarında denenmiştir. Bina kesme taşlardan örülmüş ve iki
köşesine silindir şeklinde dayanaklar yaptırılmıştır. Sadece
Amasya Bimarhanesine mahsus bir özellik olan kapının kilit taşında
diz çökmüş vaziyette insan kabartması mevcuttur. 1385 yılıda Amasya'da doğan
Sabuncuoğlu Şerafettin Efendi 17 yaşından itibaren
kendisini tıp alanında yetiştirmiş ve Darüşşifa'da 14
yıl hekimlik yapmıştır. 1465'te "Kitabü'l Cerrahiyyeti'l
Haniyye" adlı, içinde konularla ilgili bolca minyatür
bulunan bir kitap hazırlayarak Fatih Sultan Mehmed'e
ithaf etmiştir. Bu kitaptan dünyanın prestijli tıp
fakülteleri günümüzdede yararlanmaktadır. Darüşşifa'da,
tıp eğitimi yapılırken aynı zamanda hastalar tedavi
edilmiş, dahasonra akıl ve ruh hastalarının musiki ile
tedavi edildiği tıp merkezine dönüştürülmüştür.
Günümüzde Belediye Konservatuarı olarak
kullanılmaktadır. |
|
|
|
|
|
|
|
Gökmedrese Camii
1267 yılında Amasya Valisi Seyfettin Torumtay tarafından yaptırılmıştır.
Cami; medrese ve mezar odası ile kapalı bir külliye
şeklindedir. yanında bulunan kümbet mavi renkte çinilerle
süslendiğinden Gökmedrese adını almıştır. Sadece kesme taş mimarisi
olgun nisbetleri ve süslemeleri bakımından Anadolu'da eyvan biçimli
portali olan bir camidir. Türbe tuğla ve tek renkli koyu yeşil
çinilerden meydana gelmiş zikzak motiflidir. Cami Anadolu
Selçuklu sanatının en iyi temsilcisidir.
|
|
|
 |
|
|
|
Halifet Gazi Kümbeti
1242 yılında Selçuklu Emirlerinden Halifet Alp İbni Tuli için yaptırılmıştır. Selçuklu Türbeleri tarzında kare
bir taban üzerine sekizgen planlı kule şeklinde yapılmıştır. Türbenin mekan kısmında bir sanduka
bulunur. Sandukanın güneye bakan kısmında kabartma olarak kıvrak boynuzlu birer koç kafası vardır. Bu iki
koç kafasında iki tane kanat takılı Melek başı görülmektedir. Türbe güney cephesi haricinde sade
görünümlüdür. |
|
|
 |
|
|
|
Torumtay Türbesi
Amasya Valisi Seyfettin Torumtay'ın ölümü üzerine 1278 yılında yaptırılmıştır.
Türbe içinde Seyfettin Torumtay'ın torunları ve çocukları vardır. Tamamı
kesme taştan yapılmış olan türbenin güney cephesinde dekorlu pencere bulunmaktadır.
Pencerenin üst yanlarında palmet ve rumi yapraklarından meydana gelen dört köşe
panolar bulunmaktadır. Bu panolar eski Selçuklu Sarayı halılarının taşa gelmiş
yegane izleridir.
|
|
|
 |
|
|
|
Abidehatun
Camii
Sadrazam Kara
Mustafa
Paşa'nın
annesi Abide
Hatun
tarafından
1680 yılında
yaptırılmıştır.
Merzifon
ilçesinin
Marınca
köyündedir.
Dikdörtgen
planlıdır.
Ahşap cümle
kapısı
kündekari
tekniği ile
yapılmıştır.
Tavanı ve
ahşap
kirişleri
doğal bitki ve
çiçek
motifleriyle
süslüdür.
Bezemeleri
bakımından en
güzel Osmanlı
eseridir.
|
|
|
 |
|
|
|
Burmalı Minare Camii
Selçuklu Sultanı Gıyaseddin Keyhüsrev II. zamanında Vezir Necmeddin
Ferruh Bey ve kardeşi Haznedar Yusuf tarafından yaptırılmıştır.
(1237 - 1247) bir çok tamir ve restorasyon sonucu orijinal görünümünü
kaybetmiştir. Kıble duvarlarına dikey uzanan ortada daha geniş üç nefi
plana sahiptir. Orta nef (Mihrap) önündeki daha büyük kubbe, yan kısımlar tonoz
örtülüdür. Girişin sol tarafındaki cepheye bitişik sekizgen biçimli klasik
Selçuklu Kumbeti ve sonradan eklenmiş burmalı minaresi caminin önemli
özelliklerindendir. Her ikiside iç kısma açılmaktadır.
|
|
|
 |
|
|
|
Gümüşlü Camii
Taceddin Mahmut Çelebi tarafından 1326 yılında
yaptırılan
cami Amasya'da
bulunan ilk
Osmanlı Dönemi
eseri
olduğundan
önem taşır.
Kesme taştan
kare plan
şemasına sahip
cami kiremit
örtülü ahşap
kubbe ile
kapatılmıştır.
Son cemaat
yeri ahşap
direkler
üzerinde ve
üçgen
alınlıklı bir
çatı ile
örtülüdür.
Revak
kemerleri
yıkılmış,
kemer
yastıkları
ortadadır.
Kapı üstü
mukarnaslarını
yarısına kadar
örten çok
basık bağdadi
bir kubbe
bulunmaktadır.
Kalem işleri
son
devirdendir.
|
|
|
 |
|
|
|
Yörgüç Paşa Camii
Sultan II. Murat'ın Vezirlerinden
Atabey
Abdullah oğlu
Yörgüç Paşa
tarafından
1428 yılında
yaptırılmıştır.
Kalıplar ve
kemerler
kahverengi taş
ve beyaz
mermerler
periyodik
olarak
dizilmiştir.
Giriş
kapısının
üstünde
geometrik
motifler ve
çiçeklerle
süslenmiş
sağır
pencerelerin
altında gayet
ustaca
yazılmış bir
kitabe yer
alır.
|
|
|
 |
|
|
|
Şirvanlı
İsmail Türbesi
Sadrazam Şirvanzade Mehmed Rüştü Paşa tarafından, 1870 yılında
babası Siraceddin Efendi için yaptırılmıştır. |
|
|
 |
|
|
|
Çilehane
Yakup Paşa tarafından
1413 yılında
yaptırılmıştır.
Dikdörtgen
plana sahip
eserin beden
duvarları
moloz taştan
inşaa
edilmiştir.
Yapı zaviye ve
tekke olarak
kullanılmıştır.
İçerisinde
türbe, mescit,
divanhane ve
ziyaret
odaları
mevcuttur.
|
|
|
 |
