 |  |
Strabon ( Latince: Strabo), (MÖ 64 - M.S. 24)
M.Ö. 1. yüzyılda Amasya'da varlıklı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir.
Dünyanın ilk Coğrafyacısıdır. Aristodemos’tan hitabet dersleri aldı. MÖ 44’te
öğrenimini sürdürmek amacıyla Roma’ya gitti. Başlangıçta Aristotelesçi görüşleri
savunduysa da, sonraları Augustus’un öğretmenlerinden olan Athenodoros’un etkisinde
kalarak Stoa okulunun görüşlerini benimsedi. MÖ 31’e değin Roma’da kaldı. MÖ 29’da
Yunanistan’ı gezdi. MÖ 28’de Mısır’a gitti. Roma İmparatorluğu'nun büyük bir bölümünü
dolaşmıştır. Roma ve İskenderiye’de uzun süre kaldı.
Olgunluk çağında Historika Hypomnemata (Tarihi Hatıralar) adlı bir yapıt (bugün kayıptır)
yazdı. Tarihteki en eski atlaslardan Bu yapıt, 43 cilttir ve Polybios tarihinin bir
devamıdır, Korinthos ve Kartaca’nın (MÖ 146) yıkılışından Sezar’ın ölümüne ya da Aktium
Savaşına dek süren dönemi kapsar. Yalnız 19 parçası ele geçmiştir. Geographumena veya
Geographika (Coğrafya) adlı yapıtının büyük bölümü günümüze kadar gelmiştir. 17 cilttir.
Strabon aslında kendisine takılmış olan gözü kayan anlamında bir lakaptır.
Devrinin en önemli eğitim merkezlerinden biri olan Nysa'da (Sultanhisar, Aydın) iyi
bir eğitim almış olan Strabon, çok seyahat etmiş ve özellikle Anadolu ve çevresinde
yapmış olduğu geziler sırasında bu bölgeyi çok iyi tanımıştır. Coğrafya adıyla tanınan
on yedi bölümlük yapıtında, yalnızca gezdiği ve gördüğü yerleri anlatmakla yetinmemiş,
buralarda meydana gelen tarihi olaylar hakkında da ayrıntılı bilgiler vermiştir. Strabon,
Dünya'dasadece bir tek okyanus bulunduğunu ve sürekli batıya doğru gidildiğinde,
Hindistan'a varılabileceğini belirtmiştir. |
|
Bu yapıtında İspanya, İngiltere, İtalya, Yunanistan, Karadeniz, Hazar
Denizi, Anadolu, Mezopotamya, Suriye, Arabistan, Mısır, İran ve
Hindistan'a ilişkin bilgiler vermiştir ancak bu bilgiler ansiklopedik
düzeydedir ve ayrıca her bölge için aynı seviyede değildir. Matematiksel
coğrafyaya gereken önemi vermemiştir; çünkü amacı, bilinen Dünya'nın
genel bir görünümünü sunmaktır.
Dağlar, ovalar, denizler, bitkiler, kentler, yollar, köprüler, önemli
binalar ve hatta önemli kişilerden bahsetmiş ve dağların oluşumunu iç
basınçla, yanardağların oluşumunu Yer'in içindeki rüzgârlarla ve Akdeniz
adalarının oluşumunu ise yanardağlarla veya çökmelerle açıklamaya
çalışmıştır. Eskiden beri bilinen deniz ve karaların yer değiştirdiği
kuramına inanmıştır. Zaman zaman çöküntülerin sularla kaplanabileceğini
veya deniz tabanlarının fışkırmalar sonucunda yükselebileceğini, bunun
en iyi kanıtının, dağ tepelerinde bulunan deniz hayvanlarının kabukları
olduğunu söylemiştir.
Ortaçağ İslâm Dünyası'ndaki tasviri ve tarihi coğrafya araştırmaları,
Strabon'un bu yapıtından büyük ölçüde etkilenmiştir. Doğduğu kent olan
Amasya'da vefat etmiştir. |